مقدمه :
یکی از چالشهای همیشگی جیرهنویسان و متخصصان تغذیه دام و طیور، تامین دقیق نیازهای معدنی گله با کمترین هزینه و بالاترین راندمان است. در این میان، “فسفر” به عنوان یکی از گرانترین و حیاتیترین عناصر جیره، نقش کلیدی در رشد استخوانها، تولید تخممرغ و متابولیسم انرژی دارد. اما آیا تمام فسفر موجود در نهادهها برای پرنده قابل استفاده است؟ در این مقاله به بررسی دقیق تفاوت فسفر فیتات و غیر فیتات و راهکار طلایی تامین فسفر قابل دسترس میپردازیم
فسفر فیتات چیست؟
بخش عمدهای از دانهها و نهادههای گیاهی مورد استفاده در صنعت طیور (مانند ذرت، کنجاله سویا و گندم) دارای مقادیر قابل توجهی فسفر هستند. اما مشکل اینجاست که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از این فسفر، به شکل ترکیب اسید فیتیک (Phytic Acid) یا فیتات در بافت گیاه ذخیره شده است. طیور و حیوانات تکمعدهای، فاقد میزان کافی از آنزیم فیتاز در سیستم گوارشی خود هستند؛ در نتیجه نمیتوانند پیوندهای فیتات را بشکنند. این یعنی بخش عظیمی از فسفر گیاهی بدون هضم شدن، از طریق مدفوع دفع میشود
مشکلات اتکا به فسفر گیاهی (فیتاته) در گله
اگر در جیرهنویسی، میزان فسفر کل (Total Phosphorus) معیار قرار گیرد و به شکل فیتات توجه نشود، گله با مشکلات زیر روبهرو خواهد شد: افت شدید رشد و نرمی استخوان (راشیتیسم) در جوجههای گوشتی کاهش کیفیت پوسته تخممرغ و افت تولید در مرغهای تخمگذار دفع بالای فسفر در بستر که علاوه بر هدررفت سرمایه مرغدار، باعث آلودگی شدید زیستمحیطی میشود. فیتات میتواند به سایر مواد معدنی مهم (مانند کلسیم، روی و آهن) متصل شده و جذب آنها را نیز مختل کند
فسفر غیر فیتات (قابل دسترس) و نقش حیاتی دی کلسیم فسفات
برای جلوگیری از افت عملکرد گله، متخصصان تغذیه باید از منابع “فسفر غیر فیتات” یا همان “فسفر قابل دسترس” استفاده کنند. بهترین، اقتصادیترین و مطمئنترین منبع برای جبران این کمبود در جیره، دی کلسیم فسفات (DCP) است. این مکمل معدنی، ترکیبی ایدهآل از کلسیم و فسفر معدنی را فراهم میکند که به راحتی در دستگاه گوارش حیوان آزاد شده و جذب خون میشود.
